Witaj w Strefie Pomocnika! 🤝

Strefa Pomocnika została stworzona z myślą o rodzicach, nauczycielach, wychowawcach, pedagogach, psychologach i wszystkich osobach wspierających młodzież. To miejsce, w którym znajdziesz rzetelną wiedzę oraz praktyczne narzędzia pomagające rozpoznawać sygnały ostrzegawcze, prowadzić wspierające rozmowy i reagować na sytuacje związane z używaniem leków, sterydów anabolicznych, SARM-ów czy innych substancji psychoaktywnych.

Znajdziesz tutaj m.in.:

  • praktyczne poradniki dotyczące rozmowy z nastolatkiem i budowania relacji opartej na zaufaniu,
  • gotowe scenariusze i „Trener rozmowy”, które pomogą przygotować się do trudnych rozmów,
  • wyjaśnienia pojęć i terminów, z którymi możesz spotkać się w rozmowach młodzieży,
  • wskazówki, na jakie sygnały warto zwrócić uwagę, pamiętając, że pojedynczy objaw nigdy nie jest dowodem problemu,

Strefa Pomocnika nie służy do diagnozowania ani oceniania. Jej celem jest wspieranie dorosłych w budowaniu bezpiecznych relacji z młodymi ludźmi, wzmacnianiu ich kompetencji oraz tworzeniu przestrzeni do otwartej rozmowy.

Najważniejszym narzędziem profilaktyki jest zaufanie. Czasem jedno spokojne pytanie i gotowość do wysłuchania mogą mieć większe znaczenie niż wiele rad.

Słownik pojęć – Co młodzi mogą mieć na myśli?

Nie chodzi o to, aby nauczyć się młodzieżowego slangu, ale żeby lepiej rozumieć rozmowy i wiedzieć, kiedy warto dopytać zamiast wyciągać pochopne wnioski.

Pamiętaj: Jedno słowo nigdy nie jest dowodem używania substancji.

Liczy się kontekst, zachowanie i zmiany w funkcjonowaniu młodej osoby.

SARM

Co to znaczy?

SARMy (Selektywne Modulatory Receptorów Androgenowych) to substancje promowane w internecie jako środki wspomagające budowę mięśni.

Dlaczego warto wiedzieć?

Młodzi ludzie często spotykają się z reklamami przedstawiającymi SARMy jako „bezpieczniejszą alternatywę dla sterydów”, choć nie potwierdzają tego badania.

Acodin

Co to znaczy?

Acodin to nazwa handlowa leku przeciwkaszlowego zawierającego dekstrometorfan (DXM).

Dlaczego warto wiedzieć?

Większość osób stosuje go zgodnie z przeznaczeniem. Czasem jednak jego nazwa pojawia się w rozmowach dotyczących używania dużych dawek w celach innych niż lecznicze.

„Odblok”

Co to znaczy?

W środowisku osób stosujących sterydy anaboliczne „odblok” oznacza próbę przywrócenia naturalnej pracy układu hormonalnego po zakończeniu cyklu.

Dlaczego warto wiedzieć?

To słowo może pojawiać się na forach internetowych lub w mediach społecznościowych dotyczących dopingu.

„Tuss”

Co to znaczy?

„Tuss” może odnosić się do nazw niektórych leków przeciwkaszlowych lub być skrótem używanym w rozmowach internetowych. Samo użycie tego słowa nie oznacza stosowania substancji.

Dlaczego warto wiedzieć?

Znaczenie zależy od kontekstu rozmowy.

Jak reagować, gdy usłyszysz nieznane słowo?

Nie zakładaj od razu najgorszego – to spowoduje opór.

Zamiast tego spróbuj:

  • Zainteresować się

„Nigdy nie słyszałem/am tego określenia.”

  • Dopytać

„Co ono oznacza?”

  • Zapytać o źródło

„Skąd o tym wiesz?”

Pamiętaj! Nie oceniaj

Zamiast:

„Na pewno bierzesz narkotyki.”

lepiej powiedzieć:

„Chcę zrozumieć, o czym rozmawiacie.”

Znajomość slangu nie zastępuje rozmowy.

Badania pokazują, że młodzi ludzie chętniej rozmawiają z dorosłymi, którzy zadają pytania z ciekawością, zamiast od razu oceniać lub przesłuchiwać.

Najsilniejszym czynnikiem chroniącym przed ryzykownymi zachowaniami jest dobra relacja z zaufanym dorosłym, a nie znajomość wszystkich nazw substancji.

Przewodnik uważnego opiekuna – co może zwrócić uwagę?

To nie jest lista „dowodów”. Pojedynczy przedmiot nie oznacza, że młoda osoba używa substancji. Dopiero połączenie kilku sygnałów może być wskazaniem do spokojnej rozmowy.

1. Nietypowa liczba leków przeciwkaszlowych lub przeciwbólowych

 

Zwróć uwagę, jeśli:

  • w domu szybko znikają leki,
  • pojawiają się liczne puste blistry,
  • młoda osoba kupuje ten sam lek wielokrotnie mimo braku objawów choroby.

2. Produkty reklamowane jako „na mięśnie” lub „na masę”

Warto wiedzieć:
Niektóre produkty sprzedawane w internecie jako „suplementy” mogą zawierać substancje niewymienione na etykiecie lub składniki o niepotwierdzonym bezpieczeństwie.

3. Częste przesyłki z nieznanych sklepów internetowych

To nie jest dowód, ale może być sygnałem do rozmowy, jeśli towarzyszą temu inne zmiany w zachowaniu.

4. Akcesoria medyczne

(poza zaleconym leczeniem)

Ich obecność powinna skłonić do spokojnego wyjaśnienia sytuacji, zwłaszcza jeśli nie wynikają z leczenia lub zaleceń lekarza.

Ważniejsze od przedmiotów są zmiany w zachowaniu!

Zwróć uwagę na powtarzające się zmiany, np.:

  • nagła zmiana nastroju,
  • izolowanie się od bliskich,
  • pogorszenie wyników w nauce,
  • zmiana grupy znajomych,
  • problemy ze snem,
  • wyraźna zmiana wyglądu lub kondycji.

Co zrobić, jeśli coś Cię zaniepokoi?

Zamiast przeszukiwać pokój lub oskarżać, spróbuj rozpocząć rozmowę.

 Zamiast:

„Co to jest? Przyznaj się!”

Lepiej:

„Zauważyłem coś, czego nie rozumiem. Chciałbym porozmawiać i zrozumieć, co się dzieje.”

Pamiętaj

Przedmioty mogą budzić pytania.
Ale to zachowanie, relacja i rozmowa pomagają.

Rozumiemy, że to może być trudne.
Znalezienie czegoś, co może wskazywać na problem dziecka jest bardzo stresujące i może budzić silne emocje i chęć szybkiego dowiedzenia się, co się dzieje, a co za tym idzie – pomocy.

Ale czasem działanie w silnych emocjach spowoduje kłótnię i zamknięcie się dziecka w sobie – to utrudni skuteczną komunikację.

 

Co więc radzimy?

Postaraj się ochłonąć i opanować emocje. Skonsultuj się z inną osobą – znajomym, psychologiem, dalszą rodziną. Dopiero po tym podejmij rozmowę, powstrzymując się od nadmiernych oskarżeń i kłótni.

Poradnik rozmowy – Jak rozmawiać, żeby być usłyszanym?

Cel rozmowy nie brzmi: „udowodnić, że mam rację”.

Celem jest zrozumienie, co dzieje się z młodą osobą i pokazanie, że nie jest z tym sama.

KROK 1. Zacznij od obserwacji, nie od oceny

Zamiast:

„Na pewno coś bierzesz.”

„Co z tobą jest nie tak?”

„Zawiodłeś mnie.”

Powiedz:

„Zauważyłem, że ostatnio jesteś bardziej wycofany i martwię się o Ciebie.”

„Mam wrażenie, że coś Cię obciąża. Chciałbym zrozumieć, co się dzieje.”

„Widzę, że ostatnio jest Ci trudno. Czy możemy o tym porozmawiać?”


 Mówienie o faktach, które zaobserwowaliśmy, zmniejsza poczucie oskarżenia i zwiększa szansę na otwartą rozmowę.

KROK 2. Zadawaj pytania, które otwierają rozmowę

Zamiast pytań zamkniętych:

„Brałeś coś?”

„Tak czy nie?”

Spróbuj:

  • „Co ostatnio najbardziej Cię stresuje?”
  • „Jak się ostatnio czujesz?”
  • „Co było dla Ciebie najtrudniejsze w ostatnich tygodniach?”
  • „Czy jest coś, o czym chciałbyś mi powiedzieć?”

Cel: zrozumieć sytuację, a nie przesłuchać.

KROK 3. Słuchaj więcej, niż mówisz

Pomocne komunikaty:

„Rozumiem.”

„Dziękuję, że mi o tym mówisz.”

„To musiało być dla Ciebie trudne.”

„Chcę Cię zrozumieć.”

Unikaj przerywania, oceniania i natychmiastowego szukania rozwiązania.

KROK 4. Jeśli młoda osoba przyzna się do używania substancji…

Nie mów:

„Jak mogłeś?”

„Jesteś nieodpowiedzialny.”

„To koniec zaufania.”

 Powiedz:

„Dziękuję, że powiedziałeś mi prawdę.”

„Najważniejsze jest teraz Twoje bezpieczeństwo.”

„Zastanówmy się razem, co możemy zrobić.”

Badania pokazują, że spokojna reakcja zwiększa szansę, że młoda osoba ponownie zwróci się po pomoc.

KROK 5. Wspólnie poszukaj rozwiązania

Zapytaj:

  • „Jakiej pomocy teraz najbardziej potrzebujesz?”
  • „Czy chciałbyś porozmawiać z psychologiem?”
  • „Co mogłoby Ci pomóc poczuć się trochę lepiej?”

Dawaj wybór i współdecyduj o kolejnych krokach.

Kiedy nie czekać z szukaniem pomocy?

Jeżeli młoda osoba:

  • mówi o myślach samobójczych,
  • jest nieprzytomna lub doszło do przedawkowania,
  • regularnie używa substancji i nie potrafi przestać,
  • jej zachowanie gwałtownie się zmieniło,
  • przestała chodzić do szkoły lub całkowicie wycofała się z życia społecznego.

W takich sytuacjach warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, psychologiem, psychiatrą lub odpowiednimi służbami ratunkowymi.

Gdzie szukać pomocy?

W szkole

  • psycholog szkolny,
  • pedagog szkolny,
  • wychowawca.

W ochronie zdrowia

  • lekarz rodzinny,
  • poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży,
  • psycholog,
  • psychiatra dzieci i młodzieży.

📞 Telefon zaufania dla Dzieci i Młodzieży

116 111

Bezpłatny, anonimowy, dostępny dla dzieci i nastolatków.

📞 Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych

800 70 22 22

Wsparcie psychologiczne dla osób dorosłych i bliskich.

 

Zapamiętaj

Młodzi ludzie częściej proszą o pomoc osoby, które potrafią słuchać.

Najważniejsze jest, aby:

  • zauważyć zmianę,
  • rozpocząć spokojną rozmowę,
  • okazać zainteresowanie i wsparcie,
  • wiedzieć, gdzie skierować po profesjonalną pomoc.

„Trener rozmowy”

 

Naucz się reagować w sposób, który zwiększa szansę na rozmowę!

Jak to działa?

Otrzymujesz zdanie wypowiedziane przez nastolatka.

Rozwijasz odpowiedź rekomendowaną przez psychologów i uzasadnienie oparte na dowodach naukowych.

Nastolatek: „Daj spokój, nic się nie dzieje.”

Odpowiedź: „Widzę, że nie masz ochoty teraz rozmawiać. Chcę tylko, żebyś wiedział, że jestem, gdy będziesz gotowy.”

Pokazuje zainteresowanie, szanuje granice i pozostawia otwarte drzwi do dalszej rozmowy.

Nastolatek: „Przecież wszyscy tego próbują.”

Odpowiedź: „Rozumiem, że możesz mieć takie wrażenie. Co sprawia, że tak myślisz?”

Pomaga zrozumieć perspektywę młodej osoby i zachęca do dalszej rozmowy, zamiast natychmiast zaprzeczać lub straszyć.

Nastolatek: „To moje życie.”

„Masz rację, że to Twoje życie. Jednocześnie zależy mi na Tobie i dlatego chcę zrozumieć, co się dzieje.”

Najskuteczniejsza odpowiedź łączy uznanie autonomii nastolatka z wyrażeniem troski – bez oceniania i walki o rację.

Nastolatek: „To był tylko jeden raz.”

„Dziękuję, że mi o tym powiedziałeś. Chciałbym zrozumieć, jak do tego doszło.”

Przyznanie się do trudnej sytuacji wymaga odwagi. Pierwsza reakcja dorosłego może zadecydować o tym, czy młoda osoba będzie chciała rozmawiać dalej.

Nastolatek: „I tak mnie nie zrozumiesz.”

„Możliwe, że nie rozumiem wszystkiego. Dlatego chcę Cię wysłuchać.”

Uznanie, że nie znamy wszystkich odpowiedzi, buduje wiarygodność i zachęca do otwartości.

Nastolatek: „Nie będę chodził do psychologa.”

„Rozumiem, że możesz mieć obawy. Co najbardziej Cię w tym niepokoi?”

Zamiast przekonywać, warto najpierw zrozumieć obawy. To zwiększa szansę na wspólne znalezienie rozwiązania.

Czy to działa?

Nie możemy Ci tego zagwarantować, ale warto spróbować!
Odpowiedzi opierają się na metodach o potwierdzonej skuteczności w pracy z młodzieżą:

  • dialogu motywującym (Motivational Interviewing), który zwiększa gotowość do zmiany poprzez empatię, współpracę i wzmacnianie autonomii;
  • komunikacji bez przemocy (NVC), wspierającej rozmowę opartą na obserwacjach, uczuciach, potrzebach i prośbach;
  • Mental Health First Aid, które podkreśla znaczenie spokojnego wysłuchania, nieoceniania i kierowania do odpowiedniej pomocy.

 Co mówi nauka?

Czy straszenie działa?

 Nie zawsze. Badania pokazują, że sama komunikacja oparta na strachu ma ograniczoną skuteczność. Lepsze efekty przynoszą programy rozwijające umiejętności społeczne, krytyczne myślenie i odporność na presję rówieśniczą.

Czy rozmowa z rodzicem ma znaczenie?

Tak. Dobra relacja z przynajmniej jednym wspierającym dorosłym jest jednym z najlepiej udokumentowanych czynników chroniących przed zachowaniami ryzykownymi.

Czy influencer jest wiarygodnym źródłem wiedzy?

To zależy od tego, czy opiera swoje wypowiedzi na rzetelnych badaniach i aktualnej wiedzy naukowej. Liczba obserwujących nie jest miarą wiarygodności.